Które ze sposobów spędzania wolnego czasu najbardziej odpowiadajq potnebom fizycznym, psychicznym oraz spo­
lecznym dzieCi w wieku 6-10 lat' * Czy i w jakim stopniu
zabawa i rozrywkowe formy spędzania wolnego czasu speł­niać mogq rolę wspomagajqcq w procesie przyswajania pnez dziecko wiedzy, doskonalenia podstawowych umiejęt­ności szkolnych, rozwijania jego zdolności poznawczych' * Co czynić, aby rodzina stała się wartościowym środo­wiskiem wychowawczym spnyjajqcym rozwojowi u dzieci postawy twórczej' * Dlaczego niezbędny jest udział ro­dziców, rodzeństwa oraz rówieśników w zabawie i rozrywce
dziecka' *
Czas. którym dysponuje uczeń w ciągu doby składa się z czasu przezna. czonego na obowiązki szkolne' i, domowe. na sen. posiłki, higienę osobistej.. oraz z czasu wołnego, który może on wykorzystać na wypoczynek czy też rozrywkę zgodnie ze swymi upodobaniami i zointeresowaniami.
Wypoczynek i rozrywka spełniają w życiu dziecka niezwykle ważną rolę. Po pierwsze. stanowią dla jego organizmu niezbędne' odprężenie fizyczne i psychiczne. które niweluje zmęczenie. Po drugie - tego rodzaju sposoby spędzania wolnego czasu umożliwiają rozwój osobowości dzieci. Traktować go należy jako kontynuację i uzupełnienie wysiłków. jakie w tym kierunku podejmuje szkoła. Rozrywka może zaspokajać zainteresowania, umożliwiać realizację hobby, kształtowanie twórczej aktywności, może też pobudzać i ułatwiać doskonalenie się w wybranej dziedzinie wiedzy, techniki czy sztuki. '
Zatem przez odpowiednio zorganizowaną rozryw~ę przyczyniamy się do pobudzania wielostronnej aktywności dzieci. do pełniejszego i harmonijnego kształtowania ich osobowości~ Przeciwdziałamy jedno~ześnie utrwalaniu się'
u nich obojętności na sposób spędzania swego wolnego czasu. Problem
przekształcenia dziecięcej skłonności do zabawy w zdolność kulturalnego, twórczego zagospódarowania czasu wolnego przez człowieka dorosłego,­
to jeden z ważniejszych problemów wspólczesnego wychowania. Obchodzićon powinien w jednakowym stopniu tak szkołę i pozostałe instytucje wycho. wawcze, jak i rodziców, którzy powinni stać się współorganizatorami i współ. partnerami w zakresie organizowania dziecięcej działalności.
Pragniemy pomóc ;odzicom w znalezieniu odpowiedzi na zasadnICze py­tanie: W jakim stopniu decydować mogą o tym., że czas wolny ich dziecka będzie bogaty, w pełni wykorzystany, spędzany ciekawie, pożytecznie i przy
jem nie, Proponujemy wspólnie zastanowić się nad kilkoma najważniejszymł problemami. Chcemy, by poczynione tu refleksje unaoczniły rodzicom, j(J~ wielkie możliwości świadomego oddziaływania na dziecko mają oni właśnlr w dziedzinie spędzania przez nie wolnego czasu.
Właściwie zorganizowana działalność zabawowo-rozrywkowa dziecka, lo najwłaściwszy sposób wypełniania jego wolnego czasu. Jednak nie wszystkl~ dzieci spędzają go z korzyścią dla rozwoju swojej osobowości. Wcale nlr do rzadkości należą rodziny, w których ich pociechy pozostawiane są samym sobie i wychowywane przez "panią profesor Ulicę". Żywiołowe, niekontrolo
wane zabawy w nieodpowiednim towarzystwie bywają nieraz tragiczne w
skutkach, często prowadzą do chuligaństwa i przestępczości. Nadmiar wol nego czasu, nuda - to żli doradcy. Rodzice często nie dostrzegają pod sto wowych potrzeb p~ychicznych dziecka. nie chcą czy też nie potrafią posto
wić przed sobą konkretnych zadań, jakie wiążą się z fizycznym, umysłowym, moralno-społecznym I estetycznym rozwojem swych dzieci.
Nie ulega wątpliwości, że najwłaściwszym sposobem kierowania dziecięcq zabawą i rozrywką jest w nich uczestniczyć, po prostu umieć bawić się I dzieckiem. Kierowanie zabawą polega na wprowadzeniu do zabaw dziecku
c z y n n i k a n a u c z a j ą c e g o i w y c h o w u j ą c e g o. Ale udziału ro dziców w zabawie dzieci nie należy utożsamiać z nauczaniem i wychowo
niem, podobnym do tego, jakie prowadzi się w szkole. Inicjatywa dorosłych nie oznacza wcale umniejszania spontaniczności i autentyzmu dziecięcych zabaw.
Powinniśmy zadbać o to, ażeby dziecięcej rozrywce towarzyszyły zaWS/Cl radość, zadowolenie, optymizm i wiara we własne siły. Są one tak samo niezbędne dla właściwego rozwoju dziecka jak sen, jedzenie i picie. Sukco. w zabawie. w grze - to jyciowy sukces dziecka. to bezcenny bodziec taktl! do nauki i pracy, to umocnienie w nim optymistycznego przeświadczenia CI jego własnej mocy i o tym. że uda mu się także i w życiu.
Zabawa, rozrywka - to nieodłączne atrybuty radosnego, szczęśliwego dzil' ciństwa, bez którego - jak pisał Janusz Korczak - "Całe życie jest potcm kalekie". Dzięki nim dziecko zapomina o swych smutkach i troskach. o sza rej i przykrej nieraz codzienności.
Oddziaływanie rodziny na dziecko w okresie jego dzieciństwa jest bard/O znaczące dla jego prawidłowego i harmonijnego rozwoju, Wrażliwość rodll ców na potrzeby dziecka, koncentracja na jego sukcesach i osiągnięciach nie tylko w zakresie nauki szkolnej - to czynniki decydujące o dalszej życi o wej jego karierze. Przy czym szczególną rolę przypisywać należy matce, oso
bie najbardziej wrażliwej na dobro dziecka, Najpiękniej chyba wyraził lo radziecki pedagog Wasyl Suchomliński stwierdzając: "Matko! Pamiętaj, in jesteś pierwszym i najważniejszym nauczycielem swojego dziecka", Hasło lo umieścił na frontowej ścianie korytarza w budynku szkoły, którą kierowoł.

Główny akcent w rozważaniach położony został na ukazanie służebnej, wspomagającej roli zabawy i rozrywki w stosunku do wymagań szkoły. Nie uważamy bowiem za słuszne panującego gdzieniegdzie przekonania, że z chwilą rozpoczęcia przez dziecko nauki szkolnej zabawa oraz uczenie się przestają ze sobą współistnieć i szkodzą sobie wzajemnie. Zabawa. zdaniem wielu. choć wartościowa, niebezpiecznie uszczupla czas niezbędny na naukę, uczenie zaś dziecka polegać powinno wyłącznie na ślęczeniu nad zeszytem i podręcznikiem. Niektórzy rodzice pragną pomóc swym dzieciom w nauce, uzupełnić niedostatki, jakie posiadają w zakresie opanowania podstawo­wych umiejętności szkolnych. Wiemy, że nie zawsze robią to prawidłowo. Często nie wiedzą albo zapominają o tym, że skuteczniejsze od nie kończą­cych się. nużących ćwiczeń zadawanych dziecku w domu, są zabawowe i roz­rywkowe formy uczenia się. Trzeba je tylko odpowiednio dobrać i w sposób atrakcyjny przeprowadzić. I właśnie w tym zamierzamy rodzicom pomóc.
Prosimy jednak nie traktować naszych rozważań jako instrukcji, ściśle określających zasady postępowania. Nie zamierzamy narzucać nikomu swoich propozycji. Uważamy, że rodzice mają prawo, a nawet obowiązek wyboru i przystosowania wszelkich działań do warunków. w jakich funkcjonują ich własne rodziny, do rozwoju psycho-fizycznego. zainteresowań. uzdolnień oraz potrzeb swoich dzieci. Życzymy wszystkim rodzicom, by podjęte przez nich wspólne zabawy z dzieckiem złagodziły trudy jego nauki. by uczyniły ją przyjemnq i radosną.