Planowanie nauki ortografii

Planowanie pracy dydaktycznej stanowi podstawę prawidłowej i systematycznej !Xganizacji nauczania w ciągu całego roku szkolnego. Zapobiega nadmiernemu ::agromadzeniu treści lub pomijaniu niektórych zagadnień programowych. Obejmuje ono -Użne rodzaje planów: rozkład materiału nauczania, plan lekcji i konspekt lekcji.

Rozkład materiału z języka polskiego, tak jak i z każdego innego przedmiotu, JPOIZądza się przed każdym semestrem bądi też na cały rok szkolny. Uwzględnia się ';' mm wszystkie rodzaje ćwiczeń językowych wraz z ich tematyką, planując odpowiedni :obór i układ oraz czas na ich realizację. Eksponuje się treści podstawowe, które powinny ~ dobrze opanowane przez wszystkich uczniów, a także zaznacza treści uzupełniające ~Lbogacane w kolejnych klasach. W planowaniu należy też zwrócić uwagę na warunki "CIIizacji zadań programowych, poziom przygotowania uczniów, ich zainteresowanie, jak "Ó'\I.rnież wyposażenie w środki dydaktyczne.
Plan lekcji obejmuje: temat, cele, metody ich realizacji, środki dydaktyczne, formy ~acyjne pracy uczniów i kolejne punkty toku lekcyjnego.
Konspekt powstaje w wyniku rozbudowania i uszczegółowienia planu lekcji. Przygotowując konspekt, nauczyciel analizuje wszystkie dające się przewidzieć sytuacje :ydaktyczne i wychowawcze, np.: pytania kierowane do uczniów, zestaw vyyrazów do ~cowania, czas wykonania określonych zadań, zapis "notatki", pracę domową.
W całościowym planie - rozkładzie materiału nauczania języka pol~kiego przewiduje
.ó;ę systematyczną realizację zagadnień ortograficznych. T. Wróbel . proponuje, aby '; szczegółowym planowaniu na okres tygodnia uwzględniać ćwiczenia grama­:,czno-ortograficzne, niezależnie od okolicznościowego zapobiegania błędom, w wy­=arze około 3 godzin. Propozycja ta nie oznacza rygorystycznego budżetu czaslI. '.:auczyciel, znając poziom poprawności pisania swoich uczniów, winien zdecydować ile czasu przeznaczy na ćwiczenia ortograficzne. Ważne jest jednak, aby nie pominął żadnego z zagadnień ortograficznych.
W celu ułatwknia planowania nauki ortografii proponujemy:
    - słowniczki "wyrazów trudnych",    .
- przykładowy zestaw tematów ortograficznych dla klasy III.
 

Słowniczki wyrazów trudnych
    Podane słowniczki obejmują najczęściej spotykane wyrazy, które sprawiają uczniom
trudności w pisaniu i których nie da się objaśnić prostą zasadą pisowni. Dotyczą one :' - pisowni wyrazów z ą , ę ;
- pisowni wyrazów z zanikiem dźwięczności;
- pisowni u-ó, ż-n, ch-h.
    Doboru wyrazów dokonano na podstawie częstotliwości ich występowania
w podręcznikach i wypowiedziach uczniów. W zestawach tych są wyrazy, które wybrano celowo ze słowników ortograficznych, aby zrealizować zadania zawarte w programie. Słowniczki stanowią propozycję tzw. mimmum programowego i ońentują nauczyciela w podstawowych wymaganiach programu.. Ten ońentacyjny mateńał może pomóc nauczycielowi w opracowaniu własnych słowników "wyrazów trudnych" dla poszczególnych klas I, II, III i planowaniu nauki ortografii w tych klasach.
Wyrazy zą, ę
brązowy, ciężar, ciężko, gałązki, gałąź, gąsięta, gąsiory, gąski, język, kęs, klęska, książka, księżniczka, księżyc, mąż, obowiązki, pląsa, poczęstunek, rozwiązanie, sąsiad, szczęście, trzęsie, wącha, wąs, wąski, wąwóz, wąż, węszy, wiąz, wiązka, wiążą, wstążka, związek, zwycięstwo;
bądź, bęc, będzie, brzęczą, chęć, czliŚć, dziesięć, dziewięć, dziftcioł, gawędził, gorąco, gorączka, grzędzie, interesująca, jęczmień, łabędź, łące, kącik, miesiąc, mi~dzy, męczą, najczęściej, napięcie, odkręcił, pajączek, pączki, pędzel, pędzi, piemądze, pięć, podręczniki, prędzej, rączka, I1(ce, ręcznik, rwące, sędzia, śpiąca, spędza, strąca, syczące, tęcza, tysiąc, urządza, urządzić, wilic, więcej, wręcza, wszędzie, zając, zajęcie, zdjęcie, żołądź, zmęczenie, zrzędzi;

bel, będę, bąk, bęben, błąd, błękitn~, ciąg, chorągiewka, dąb, dokl\d, dotąd, dziękuję,
dźWIęk, gąbka, gęgll, gęsty, głąb, gołąb, jarzębina, Jędrek, kaczęta, kąpiel, kłębek, kolęda, kręta, lęk, łąka, mądra, mąka, miękka, największy, ogląda, pająk, pamiątka, pamiętnik, pędem, piątek, piątka, pielęgniarka, piękność, piękny, piętnaście, piętro, pociąg, początek, pogawędka, porządek, prąd, prędko, prostokąt, przędza, przyjęty, rząd, ręka, samorząd, sąd, sąsiad, sęp, siąpi, ścięte, święto, tędy, tęgi, trójkąt, trąbka, wątróbka, wędka, wędkarz,
wędrówka, ~ęgiel, wi~lbłąd, wstę~a, wyciąg, wygląd, wylądował, występ, wystąpienie,
zakręt, ząb, ziąb; zlęknie, zrąb, zWierzęta;

ciągnąć, cofnąć, dotknąć, kopnąć, krzyknąć, minąć, mknąć, objąć, ogarnąć, płonąć,
płynąć, podjąć, połknąć, pragną.ć, rozpocząć, sfrunąć, spocząć, stanąć, szarpnąć,
szczęknąć, westchnąć, wsunąć, WYJąć, wygamąć~ zacząć, zająć, zamknąć, zasnąć.

Wyrazy z zanikłem dtwlęcznośd I ze zbiegiem spółgłosek chw, np. chwasty, chwyt;
czw, np. czwartek;
- wcz, np. wczoraj;
kw, np. kwiat, kwiecień;
krz, np. krzesło;
k, np. 'wkrótce, huśtawka;
- dcb, np. nadchodzi;\
- ds, np. podskoczył, odsunął;
- prz, np. przyszła, przez;
- zp, np. rozpoznał;
- sw, ŚW, np. swój, świat, świerk, światło, święto, świerszcz;
- trz, np. trzy, trzeci, trzeba;
- tw, np. lekarstwo, narciarstwo, saneczkarstwo, zmartwienie, mnóstwo, łatwo, twa­
-;..~
- wsz, np. wszC(dzie, wszystko;
- wt, np. wtem, wtorek;
- isz, np. najdłuższa.
lane wyrazy: dokąd, gdyż, już, ponieważ, prędko, przecież, przed; przez, skąd, teraz,
.;Z, wprost, wśród, zmierzch.    .
    Wyrazy z ó niewymiennym
dJór, córka, czółno, główny, góra, jaskółka, Józef, kłótnia, król, królik, krótki, który, =g, ogół, ogórek, ołówek, płótno, podróż, półka, północ, późna, próchno, próżniak, -:.-nina, również, rózga, róża, różnica, różny, różowy, skóra, stróż, tchórz, wiewiórka, .. OCzka, wróbel, wróżka, źródło, żółty, żółtko, żółw;
    Wyrazy z u
:.:110, autobus, autokar, biurko, budzik, budyń, but, butelka, cukier, dmuchać, długi,
z    gi, duch, dudek, duży, dziupla, fujarka, fruwać, futro, gruby, grudzień, grupa, gruszka,
~ gubić, guz,jaszczurka, krasnoludek, kruk, kuchnia, kufer, kukiełka, kukurydza, kula; ~, kura, kuropatwa, chustka, kurz, łupina, łuska, makulatura, marudzić, minuta, =gać, mruczeć, mucha, muchomor, mundur, mur, musieć, musztarda, muzeum, nauka, :z.aczyciel, nudny, okruch, okrutny, okulary, papuga, pazur, południe, puchar, pudło, pułk, ~a, puszcza, puścić, ropucha, skuwka, struga, struna, sufit, suknia, susza, sznur, Dlada, śruba, trudny, truskawka, turysta, według, zasuwa, zguba.
Wyrazy z rz niewymiennym
burza, gorzej, gorzko, jarzębina, jarzyna, kalendarz, Katarzyna, kołnierz, korytarz, .=:zeń, korzyść, kurz, marzenie, narzekać, narzędzie, nietoperz, orzech, perz, porządek, ;uzeczka, powierzchnia, rzadki. rząd, rzec, rzeczpospolita, rzeczywiście, rzeka, rze­:.eśInik, rzepa, rzetelny, rzęsa, rzodkiewka, rzut, talerz, tchórz, towarzysz, uderzyć, urząd, "'~a, węgorz, wierzba, wierzch, wydarzenie, zderzenie, zmierzch, zorza, zwierzęta.
Wyrazy z żnlewymlennym
bandaż, bażant, ciC(żar, czyżyk, dożynki, drapieżnik, drożdże, duży, dyżur, Grażyna, l:Zynier,jeż,jeżeli,jeżyna,już, każdy, kożuch, kradzież, krzyż, książę, leżak, łóżko, łyżka, ""żwa, mężatka, mąż, menażka, młodzież, montaż, mżawka, nożyczki, nóż, odzież, "S!roŻny, pasażer, plaża, pożar, pożegnanie, pożreć, pożyczka, rożen,smażalnia, spiżarnia, zaedaż, straż, stróż, strzyżyk, ,także, wróżka, wyżej, wzwyż, zboże, żaba, żaden, żagiel, :, żądać, żądło, żęby, żeglarz, żegnać, żelazo, żniwa, żołądek, żołnierz, żółw, żubr, ::..nw, żużel, żwawy, życie, żyła, żyrafa, żywność.
Wyrazy z h
aha, bohater, czyhać, druh, eh, ha, haft, hak, hala, Halina, hałas, hamak, Hania, hamulec, :aadel, hangar, hańba, harcerz, hardy, harmonia, hart, hasło, hebel, hejnał, hektar, Helena, ::ei!ikopter, hełm, Henryk, hetman, hiacynt, hiena, higiena, hipopotam, hodowla, hojny, ::r:Yci, honor, horyzont, hotel, huba, hufiec, huk, hulajnoga, humor, hura, huragan, :aśtawka, huta, hydraulik, hymn, Podhale, wahać się, wahadło

Wyrazy z ch
bochenek, chart, chata, chleb, chlew, chłopiec, chłód, chmura, chodzić, chociaż, choinka, chorągiew, chować, chór, chrabąszcz, chrypa, chryzantema, chrzest, chrześcijaństwo, chuchał, chmura, chudy, chustka, chwasty, chwila, chytry, echo, kucharka, machać, marchęwka, pchać, samochód, schody, schować, schron, tchórz, ucho, westchnienie, wichura, wychowawca.

b) Przykładowy zestaw tematów ortograficznych dla klasy m
.
Tematy sugerują kolejność wprowadzania, utrwalania i sprawdzania treści ortograficznych. Ich realizacja wymaga doboru różnych ćwiczeń. Niekiedy stanowią one samodzielne zagadnienia wprowadzane i utrwalane w trakcie całej jednostki lekcyjnej. Czasem zajmują tylko fragment lekcji, pełniąc funkcję usługową w stosunku do innych ćwiczeń językowych.
. Tematy w postaci kilku zadań dydaktycznych wskazują możliwość analizowania na jednej lekcji różnych trudności ortograficznych. Dotyczy to materiału utrwalanego i sprawdzanego. Podanie przy niektórych tematach przykładowego słownictwa, podpowiada typ ćwiczenia i przypomina o potrzebie stopniowego wprowadzania nowych wyrazów, systematycznego ich utrwalania i sprawdzania. Przykłady rozbudowanych tematów informują o doborze treści, ale nie oznaczają potrzeby dosłownego ich zapisu do dziennika lekcyjnego