Analiza literatury pedagogicznej pozwala stwierdzić, że problem Idasyfikacji ćwiczeń
~ograficznych nie został należycie uporządkowany. Różnorodność i zamienne używanie =zewnictwa - typy, rodzaje, formy dla tych samych ćwiczeń - wynika z przyjęcia różnych C;leriów ich wyodrębnienia. Terminy te używane są również zamiennie przez ~..iczyciela. Poniżej zamieszczamy propozycję własnej klasyfikacji ćwiczeń :~graficznych na użytelulauczyciela-praktyka.
    W kształceniu poprawnego pisania wykorzystuje się różne grupy ćwiczeń

':r':ograficznych oraz innych ćwiczeń językowych. Wszystkie są ze sobą ściśle powiązane
~:"stematycznie stosowane służą realizacji tych samych zadań i osiągnięciu tego samego ~:u. Można więc przyjąć, że w procesie kształcenia poprawności ortograficznej ':'OSZCZególne grupy ćwiczeń pełnil\ określone funkcje:
    - wskazują kolejne etapy ćWiczeń w zapoznawaniu uczniów z zagadnieniami
    "l'!ograficznymi (typy),
    - określają rodzaj działania językowego (rodzaje),
    - różnicują stopień trudności ćwiczeń w pisaniu (formy).
    a) Typy ćwiczeń
Kolejne etapy kształcenia nawyku ortograficznego, tj. od obserwacji zagadnienia ..:R>graficznego poprzez jego zrozumienie aż do automatyzacji pisania wskazują typy ~";czeń, wśród których wyróżniamy:
- ćwiczenia wprowadzające (wdrażające), ćwiczenia utrwalające, - ćwiczenia sprawdzające.
Ćwiczenia wprowadZl\lące ukazują problemy ortograficzne i wdrażają uczniów do
ich zrozumienia. W ćwiczeniach tych, wykonywanych najczęściej pod kierunkiem nauczyciela na starannie dobranym materiale, eksponuje się tylko jedną trudność. która staje się przedmiotem obserwacji i analizy. Dokładna obserwacja i analiza jest podstawą do uogólnień czy sformułowania prostych zasad. Zasady te pozwolą na wyjaśnianie pisowni licznej grupy wyrazów. Nie należy jednak od uczniów wymagvć ich zapamiętywania, lecz rozumienia i praktycznego stosowania. Natomiast ćwiczenie zapisu wyrazów, których nie objaśniają zasady, wymaga ćwiczeń pamięciowych.
Ćwiczenia utrwalll.jące mają na celu automatyzację poprawnego pisania.
Organizowane są systematycznie i okolicznościowo. Utrwalanie systematyczne to planowe i wielokrotne ćwiczenie pisowni poznanych wyrazów tych, .których zapis wyjaśniają zasady, jak i tych, których pisownię należy utrwalić w sposób pamięciowy. Wiązanie nowych doświadczeń z wcześniej nabytymi lecz w zmieniających się układach i sytuacjach, z zastosowaniem coraz to innych środków dydaktycznych zapewnia skuteczne utrwalanie. Utrwalanie okolicznościowe nie oznacza przypadkowości. Jest to nauka poprawnej pisowni w związku z wykonywaniem innych ćwiczeń językowych.
Na etapie ćwiczeń utrwalających następuje wyraźne zróżnicowanie stopnia samodzielności pracy uczniów i nauka powinna mieć coraz częściej charakter zindywidualizowany.
Cwlczenla sprawdZl\lące uświadamiają nauczycielowi i uczniom osiągane wyniki i stanowią cenny materiał do określenia braków oraz dalszego ukierunkowywania pracy
nad wyeliminowaniem błędów. Ćwiczenia sprawdzające organizujemy po wprowadzeniu
i dokładnym utrwaleniu materiału. Mogą one obejmować jedną -określoną trudność
ortograficzną lub tzw. materiał mieszany. ĆWiczenia sprawdzające podobnie jak
utrwalające powinny przybierać różne formy, których propozycje podajemy w dalszej
części pracy.    .
b) Rodząje l:wiczeń.
Przyjmując, że treści ortograficzne są ściśle powiązane z treściami innych działów nauki języka polskiego, że praktycznie nie można mówić o wyizolowanych ćwiczeniach ortograficznych, uważamy że problematyka (tematyka) działania językowego określa jego rodzaj.
Na tej podstawie wyróżniamy następujące rodzaje ćwiczeń: - ortograficzno-artykulacyjne;
- ortograficzno-gramatyczne;
- ortograficzno-słownikowe;
- ortograficzno-stylistyczne.
Ćwiczenia ortograficzno-artykulacyjne polegają na analizowaniu materiału
ortograficznego z równoczesnym korygowaniem i ćwiczeniem poprawnej wymowy.
ĆWiczenia ortograficzne związane z czytaniem doskonalą umiejętnośćpoprawnej pisowni
i technikę czytania.    '
    Ćwiczenia ortograficzno-gramatyczne ułatwiają uzasadnienie pisowni
i formułowanie zasad z wykorzystaniem umiejętności gramatycznych.
    Ćwiczenia ortograficzno-słownikowe kojarzą poprawny zapis wyrazów z ich
znaczeniem i przyczyniają się do bogacenia słownika dziecka.
    Ćwiczenia ortograficmo-stylistyczne utrwalają pisownię określonego materiału
ortograficznego w związku z układaniem różnych form wypowiedzi

ćwiczeń w pisaniu
<małcenie nawyku poprawności ortograficznej dokonuje się stopniowo poprzez - - ..;E.i.ryczne ćwiczenie poprawnej pisowni wyrazów w coraz to trudniejszych formach. '- --_=e zatem "odrywanie" ucznia od "radzenia się wzoru" do opanowania pełnej ...: =:;zacji zapisu stanowi kryterium różnicujące formy ćwiczeń w pisaniu na:
~ "":-,,,~oie. pisanie z pamięci i pisanie ze słuchu.    .
~"Wanłe- najprostsza forma pisania pplega na wiernym odtwarzaniu wyrazów
=- ~ obserwowanych jako pełne całości. Ćwiczenia te mogą być rozumiane jako
. -":me tekstu. Polecenia kierowane do uczniów takie jak: zaobserwuj, policz, . - ..&_' zapamiętaj, wybierz, dopisz, uzupełnij, zmień, sprawdź itp. - wdrażają ich do
"::    ,,ego wykonywania zadań.
'""..."'""dłowa organizacja przepisywania zmierza więc do kształcenia umiejętności : ...'w:bania i rozumienia poleceń;
::.-'OŚciowego spostrzegania materiału przeznaczonego do pisania;
coprawnego odczytywania tekstu i zdawania sobie sprawy z jego treści; ~mnywania analizy gramatyczno-ortograficznej;
- ,-pawdzania własnej pracy z wzorem.
:;-~e z pamięci to odtwarzanie zapamiętanego, graficznego obrazu czy zdań oraz - -"Z;"V."3nie zapisu z udostępnionym później wzorem. Zapamiętywanie odbywa się po '--::cji bezpośredniej lub oparte jest na pamięci długotrwałej.
"'-;.ca uczniów w tej formie ćwiczeń ma następujący przebieg:
- dczytanie i zrozumienie treści materiału przeznaczonego do pisania;
- ~jza gramatyczno-ortograficzna, np.: podział na zdania, określenie ich budowy - =..u, omówienie trudności ortograficznych, uzasadnianie, ćwiczenie pisowni
~o&J'ch wyrazów itp.;
- ::dczytywanie i próba powtórzenia zapamiętanego tekstu do pisania;
- ~sanie z pamięci (bez wzoru);
- .aawdzenie z wzorem.
-'~Żriał przeznaczony do pisania z pamięci powinien wzbudzać zainteresowanie. Nie
~ -.,.ćzbyt długi. W miarę potrzeby podzielony na takie części (zdania czy ich logiczne
. ...L;' lo )kie uczeń byłby w stanie zapamiętać.
?'iAaje ze słuchu, tzw. dyktando, polega na zapisaniu dyktowanych wyrazów i zdań ~ :.ażHwości korzystania z wzoru. W zależności od celu wykorzystania wyróżnia się
    - ~.ące dyktanda:    .
- "'-~dzające,
- ...:rwalające (dyktando z objaśnieniem, dyktando wybranych reguł i form, dyktando . ""OdDe, dyktando twórcze),
- ~wdzające.
::. pracy z uczniami klas I - III najczęściej stosowane są: dyktando z objaśnieniem
~ ~ sprawdzające. Dyktando z objaśnieniem to dyktowanie tekstu po uprzednim . .w&eaiu i omówieniu pisowni, które dotyczy wyrazów nowych lub trudny~ i odbywa . : -ezpośrednio przed pisaniem, lub w jego trakcie (przed napisaniem poszczególnych ~_ - Podstawę kształcenia umiejętności poprawnego pisania stanowi tuznajomośćzasad - .~ oraz pamięć wzrokowa i słuchowa.
~t!ando sprawdzające jest formą ćwiczeń kontrolującą osiągnięty przez uczniów . = ~ poprawności ortograficznej. Pozwala również na ustalenie rodzaju i zakresu
~~. Nie może ono jednak stanowić wyłącznego czy najważniejszego sposobu ~.dzania.
    S~dzanie obejmuje materiał ortograficzny, który został uprzednio opracowany
_ ~ie utrwalony. Dyktando sprawdzające odbywa się najczęściej w sposób - liP'- ;ący:
 odczytanie tekstu przez nauczyciela ( zgodnie z wymową i naturalną intonacją, bez
    zniekształcenia wymowy głosek);
    - sprawdzenie stopnia zrozumienia treści tekstu;
    - dyktowanie (najlepiej zdaniami lub ich logicznymi całościami, poszczególne zdania    ::'
    lub ich części mozna powtórzyć dwukrotnie: przed napisaniem i po napisaniu);
    - czytanie sprawdzające;
    - sprawdzenie i ocena prac przez nauczyciela.
Duży wpływ na wyniki dyktand mają:
odpowiednio dobrany tekst,
umiejętność słuchania, rozumienia i zapamiętywania dyktowanego materiału,
technika dyktowania,
kryteria oceny prac uczniów.