Dobór środków dydaktycznych

Istotnym składnikiem efektywnie organizowanego procesu kształcenia są środki
dydaktyczne, które według Cz. Kupisiewicza stanowią: pł"fedmioty oryginalne oraz ich
ZAStltPniki obrazowe, modelowe, symboliczne lub słowne' . Dostarczają one uczniom określonych bodźców sensorycznych działających na wzrok, słuch, dotyk, co ułatwia bezpośrednie i pośrednie poznawanie rzeczywistości.
Na środki dydaktyczne składają sil( zarówno pomoce naukowe, a wil(C przedmioty, bóre wykorzystuje nauczyciel, jak i pnedmloty Indywidualnego wyposażenia ucznia.

W nauce poprawnej pisowni w klasach I-III szczególną roll( mogą odegrać takie środki dydaktyczne, które pomogą rozbudzić zainteresowanie uczniów wprowadzonymi treściami, ułatwią koncentrację uwagi i dostarczą zadowolenia z wykonywanej pracy. Wydaje sil(, że wymienione funkcje pełnią najlepiej przedmioty indywidualnego wyposażenia uczniów. One bowiem umożliwiają analizę zagadnień ortograficznych w toku zorganizowanego działania zarówno w formach manipulacyjno-praktycznych,jak i werbalno-abstrakcyjnych.
Działalność praktyczna wymaga takich środków, które pozwolą na manipulowanie materiałem ortograficznym, tj. dobieranie, porządkowanie, zestawianie, rozkładanie na części, składanie nowych całości, wyodrębnianie elementów, porównywanie, przekształcenie itd. Cechy te posiadają właściwie wykorzystane przedmiotowe środki materializacji treści nauczania.
    Najbardziej przydatne okazały się:
    - komplety ilustracji określonych grup wyrazów i ich podpisy (rozsypanka wyrazowa)
np.: nazwy zwierząt, roślin, zawodów, przyborów szkolnych, zjawisk przyrody;
    - zestawy tematyczne, np.: zima, na działce; zestawy z określoną trudnością ortogra­
ficzną, np.: z u-ó; żon; ch-h itp.
    kolorowe kartoniki do oznaczania głosek czy rodzaju zdań ze względu na cel
wypowiedzi;
- "lizaki" symbolizujące (w sposób umowny z uczniami) trudności ortograficzne; - ramki tekturowe ("okienka") do wskazywania trudności ortograficznych;
- słowniki ortograficzne sporządzone przez uczni6w pod kierunkiem nauczyciela, np.:
w formie ilustrowanych słowniczków - książeczek czy słowniczków - składanek;
    - materiały do rozrywek umysłowych, np.: domino, rebusy, loteryjki, karty, łamigów­
ki, krzyżówki, logogryfy, zagadki, rozśypanki;
    zestawy wyrazów, wyrażeń i tekstów napisane na paskach kartonu, kartkach ­
fiszkach, nagrane na taśmie;
- teczki foliowe (torebki) z wkładką kartonu służące do wykonywania różnorodnych manipulacji z materiałem ortograficznym wewnątrz teczki (na kartonie), a także do ćwiczeń w pisaniu na zewnątrz folii (pisakiem).
Duże znaczenie mają działania na modelach i schematach. Środki te dzięki swej
schematycznej postaci eliminują nieistotne szczegóły treści i skupiają uwagę uczniów na najbardziej podstawowych elementach analizowanego materiału ortograficznego. Taka analiza ułatwia dokonywanie prostych uogólnień i usprawnia opanowywąnie umiejętności poprawnego pisania. Można wiEtC powiedzieć, że środki modelowe i schematyczne pozwalają na stopniowe przechodzenie od obserwacji zapisu konkretnych wyrazów do ich
automatycznego pisania.    .
W zaproponowanych materiałach podajemy przykłady wykorzystania:
- modeli i schemat6w budowy wyrazów;
- schematów do uzasadniania pisowni wyrazów ze spółgłoskami miękkimi i z zanikiem
dźwięczności;
    - schematy i tabele do klasyfikowania wyrazów itp.
Do środków indywidualnego wyposażenia uczniów zaliczamy także podręcznik ­zeszyt ćwiczeń. Jest to podstawowe i łatwo dostępne źródło materiału nauczania, którego nie należy jednak traktować jako jedynego czy wyłącznego. W celu maksymalnego i właściwego wykorzystania istniejących podręczników do nauki ortografii zachęcamy czytelników do ich szczegółowej analizy, która w znacznym stopniu przyczyni się do lepszej organizacji pracy.

Przyporządkowanie zamieszczonych w podręczniku ćwiczeń poszczególnym zagadnieniom programowym informuje nauczyciela o zakresie i liczbie zadań, a także o stopniu ich trudności. Orientacja taka pomaga bardzo w doborze odpowiedniej liczby jczeń i właściwej ich selekcji w stosunku do zróżnicowanego poziomu sprawności
':'nOgraficznej uczniów.
Poza podręcz.nikiem bogatego zasobu tekstów do ćwiczeń dostarczają czasopisma
.:!Cecięce: Miś, Swierszczyk, Płomyczek, 'czytanki czy wypowiedzi pisemne i ustne
-aniów. Ważne źródło materiału ortograficznego stanowi słownik ortograficzny. 8dgrywa także istotną rolę w kształceniu umiejętności poszukiwania wyrazów i "radzenia ,e~ wzoru. .
. W kształceniu poprawnej pisowni konieczne jest także stosowanie pomocy
~..Jkowych, które ilustrując strukturę treści ortograficznych, kierowałyby uwagę uczniów ~ istotne elementy wprowadzanych zagadnień lub usprawniały utrwalanie pisowni. F .;.nkcje takie spełniać mogą różnorodne tablice ortograficzne, których brak bardzo
:!otkliwie ~dczu~a się w praktyce szkolnej. Zachęcamy zatem .nau<?zycie!i do
~'konywama tablic ortograficznych, często przy wsp6łudzlale uczmów I rodzICÓW. ';;'- zależności od potrzeb można je sporządzać na kartonie, folii, tekturze, płótnie
-możliwiającym tworzenie kieszeni), wykładzinie dywanowej itp.
Zilustrowane na tablicach zagadnienia winny obrazować podstawowe ortograficzne ::esci programowe, które należy ukazywaćod postaci naj prostszych, konkretnych, poprzez ~mboliczne do bardziej złożonych, formalnych. Na tablicach trzeba zatem uwzględnić "ÓŻDe formy przedstawiania materiału ortograficznego:
- rysunkowe,
- modelowe,
- schematyczne,
- wyrazowo-tekstowe.
Takie eksponowanie treści wskazuje drogę kształcenia nawyku, od momentu
"':~lrZegania trudności do osiągnięcia automatyzacji poprawnego pisania.
    Srodki dydaktyczne należy rozsądnie dobierać do realizacji zagadnień ortograficznych,
""'O zarówno ich nadmiar, jak i niedobór niekorzystnie wpływają na pracę uczniów.
    skazane są także częste zmiany rodzaju środków, co pozwala na wykorzystanie różnych
"::rm aktywności poznawczej