Które ze sposobów spędzania wolnego czasu najbardziej odpowiadajq potnebom fizycznym, psychicznym oraz spo­
lecznym dzieCi w wieku 6-10 lat' * Czy i w jakim stopniu
zabawa i rozrywkowe formy spędzania wolnego czasu speł­niać mogq rolę wspomagajqcq w procesie przyswajania pnez dziecko wiedzy, doskonalenia podstawowych umiejęt­ności szkolnych, rozwijania jego zdolności poznawczych' * Co czynić, aby rodzina stała się wartościowym środo­wiskiem wychowawczym spnyjajqcym rozwojowi u dzieci postawy twórczej' * Dlaczego niezbędny jest udział ro­dziców, rodzeństwa oraz rówieśników w zabawie i rozrywce
dziecka' *
Czas. którym dysponuje uczeń w ciągu doby składa się z czasu przezna. czonego na obowiązki szkolne' i, domowe. na sen. posiłki, higienę osobistej.. oraz z czasu wołnego, który może on wykorzystać na wypoczynek czy też rozrywkę zgodnie ze swymi upodobaniami i zointeresowaniami.
Wypoczynek i rozrywka spełniają w życiu dziecka niezwykle ważną rolę. Po pierwsze. stanowią dla jego organizmu niezbędne' odprężenie fizyczne i psychiczne. które niweluje zmęczenie. Po drugie - tego rodzaju sposoby spędzania wolnego czasu umożliwiają rozwój osobowości dzieci. Traktować go należy jako kontynuację i uzupełnienie wysiłków. jakie w tym kierunku podejmuje szkoła. Rozrywka może zaspokajać zainteresowania, umożliwiać realizację hobby, kształtowanie twórczej aktywności, może też pobudzać i ułatwiać doskonalenie się w wybranej dziedzinie wiedzy, techniki czy sztuki. '
Zatem przez odpowiednio zorganizowaną rozryw~ę przyczyniamy się do pobudzania wielostronnej aktywności dzieci. do pełniejszego i harmonijnego kształtowania ich osobowości~ Przeciwdziałamy jedno~ześnie utrwalaniu się'
u nich obojętności na sposób spędzania swego wolnego czasu. Problem
przekształcenia dziecięcej skłonności do zabawy w zdolność kulturalnego, twórczego zagospódarowania czasu wolnego przez człowieka dorosłego,­
to jeden z ważniejszych problemów wspólczesnego wychowania. Obchodzićon powinien w jednakowym stopniu tak szkołę i pozostałe instytucje wycho. wawcze, jak i rodziców, którzy powinni stać się współorganizatorami i współ. partnerami w zakresie organizowania dziecięcej działalności.
Pragniemy pomóc ;odzicom w znalezieniu odpowiedzi na zasadnICze py­tanie: W jakim stopniu decydować mogą o tym., że czas wolny ich dziecka będzie bogaty, w pełni wykorzystany, spędzany ciekawie, pożytecznie i przy
jem nie, Proponujemy wspólnie zastanowić się nad kilkoma najważniejszymł problemami. Chcemy, by poczynione tu refleksje unaoczniły rodzicom, j(J~ wielkie możliwości świadomego oddziaływania na dziecko mają oni właśnlr w dziedzinie spędzania przez nie wolnego czasu.
Właściwie zorganizowana działalność zabawowo-rozrywkowa dziecka, lo najwłaściwszy sposób wypełniania jego wolnego czasu. Jednak nie wszystkl~ dzieci spędzają go z korzyścią dla rozwoju swojej osobowości. Wcale nlr do rzadkości należą rodziny, w których ich pociechy pozostawiane są samym sobie i wychowywane przez "panią profesor Ulicę". Żywiołowe, niekontrolo
wane zabawy w nieodpowiednim towarzystwie bywają nieraz tragiczne w
skutkach, często prowadzą do chuligaństwa i przestępczości. Nadmiar wol nego czasu, nuda - to żli doradcy. Rodzice często nie dostrzegają pod sto wowych potrzeb p~ychicznych dziecka. nie chcą czy też nie potrafią posto
wić przed sobą konkretnych zadań, jakie wiążą się z fizycznym, umysłowym, moralno-społecznym I estetycznym rozwojem swych dzieci.
Nie ulega wątpliwości, że najwłaściwszym sposobem kierowania dziecięcq zabawą i rozrywką jest w nich uczestniczyć, po prostu umieć bawić się I dzieckiem. Kierowanie zabawą polega na wprowadzeniu do zabaw dziecku
c z y n n i k a n a u c z a j ą c e g o i w y c h o w u j ą c e g o. Ale udziału ro dziców w zabawie dzieci nie należy utożsamiać z nauczaniem i wychowo
niem, podobnym do tego, jakie prowadzi się w szkole. Inicjatywa dorosłych nie oznacza wcale umniejszania spontaniczności i autentyzmu dziecięcych zabaw.
Powinniśmy zadbać o to, ażeby dziecięcej rozrywce towarzyszyły zaWS/Cl radość, zadowolenie, optymizm i wiara we własne siły. Są one tak samo niezbędne dla właściwego rozwoju dziecka jak sen, jedzenie i picie. Sukco. w zabawie. w grze - to jyciowy sukces dziecka. to bezcenny bodziec taktl! do nauki i pracy, to umocnienie w nim optymistycznego przeświadczenia CI jego własnej mocy i o tym. że uda mu się także i w życiu.
Zabawa, rozrywka - to nieodłączne atrybuty radosnego, szczęśliwego dzil' ciństwa, bez którego - jak pisał Janusz Korczak - "Całe życie jest potcm kalekie". Dzięki nim dziecko zapomina o swych smutkach i troskach. o sza rej i przykrej nieraz codzienności.
Oddziaływanie rodziny na dziecko w okresie jego dzieciństwa jest bard/O znaczące dla jego prawidłowego i harmonijnego rozwoju, Wrażliwość rodll ców na potrzeby dziecka, koncentracja na jego sukcesach i osiągnięciach nie tylko w zakresie nauki szkolnej - to czynniki decydujące o dalszej życi o wej jego karierze. Przy czym szczególną rolę przypisywać należy matce, oso
bie najbardziej wrażliwej na dobro dziecka, Najpiękniej chyba wyraził lo radziecki pedagog Wasyl Suchomliński stwierdzając: "Matko! Pamiętaj, in jesteś pierwszym i najważniejszym nauczycielem swojego dziecka", Hasło lo umieścił na frontowej ścianie korytarza w budynku szkoły, którą kierowoł.

Główny akcent w rozważaniach położony został na ukazanie służebnej, wspomagającej roli zabawy i rozrywki w stosunku do wymagań szkoły. Nie uważamy bowiem za słuszne panującego gdzieniegdzie przekonania, że z chwilą rozpoczęcia przez dziecko nauki szkolnej zabawa oraz uczenie się przestają ze sobą współistnieć i szkodzą sobie wzajemnie. Zabawa. zdaniem wielu. choć wartościowa, niebezpiecznie uszczupla czas niezbędny na naukę, uczenie zaś dziecka polegać powinno wyłącznie na ślęczeniu nad zeszytem i podręcznikiem. Niektórzy rodzice pragną pomóc swym dzieciom w nauce, uzupełnić niedostatki, jakie posiadają w zakresie opanowania podstawo­wych umiejętności szkolnych. Wiemy, że nie zawsze robią to prawidłowo. Często nie wiedzą albo zapominają o tym, że skuteczniejsze od nie kończą­cych się. nużących ćwiczeń zadawanych dziecku w domu, są zabawowe i roz­rywkowe formy uczenia się. Trzeba je tylko odpowiednio dobrać i w sposób atrakcyjny przeprowadzić. I właśnie w tym zamierzamy rodzicom pomóc.
Prosimy jednak nie traktować naszych rozważań jako instrukcji, ściśle określających zasady postępowania. Nie zamierzamy narzucać nikomu swoich propozycji. Uważamy, że rodzice mają prawo, a nawet obowiązek wyboru i przystosowania wszelkich działań do warunków. w jakich funkcjonują ich własne rodziny, do rozwoju psycho-fizycznego. zainteresowań. uzdolnień oraz potrzeb swoich dzieci. Życzymy wszystkim rodzicom, by podjęte przez nich wspólne zabawy z dzieckiem złagodziły trudy jego nauki. by uczyniły ją przyjemnq i radosną.

Planowanie nauki ortografii

Planowanie pracy dydaktycznej stanowi podstawę prawidłowej i systematycznej !Xganizacji nauczania w ciągu całego roku szkolnego. Zapobiega nadmiernemu ::agromadzeniu treści lub pomijaniu niektórych zagadnień programowych. Obejmuje ono -Użne rodzaje planów: rozkład materiału nauczania, plan lekcji i konspekt lekcji.

Sprawdzanie, poprawa i ocena prac pisemnych

Prace pisemne stanowią ważny element kształcenia umiejl!tności i nawyku poprawnego pisania. Czl!ste ich sprawdzanie, poprawa i ocena spełniają różne funkcje: dydaktyczną, wychowawczą i motywacyjną.
W klasach I - III należałoby bardzo starannie i w jak naj krótszym czasie po napisaniu sprawdzić każdą praq dziecka, zarówno klasową, jak i domową. W ten sposób można uzyskać trafną ocenę poziomu umiejętności pisania, a także zapobiec procesowi utrwalania sil! błl!dów.
Niepoprawność zapisów wystl!puje w dwóch postaciach: bł~u i omyłki. Z bł~em mamy do czynienia wówczas, gdy uczeń pisze źle, bo nie ma utrwalonego poprawnego zapisu. Omyłki natomiast wynikają z chwilowej nieuwagi czy roztargnienia, które uczeń
jest w stanie zauważyć po przeczytaniu tekstu.    1
Poprawa - to ukazanie i uświadomienie uczniom poprawnej formy całego wyrazu '. Zachęca się więc nauczycieli, aby błędy w pracach - ćwiczeniach wdrażających i utrwalających w klasach I . II poprawiać kolorem pisma uczniów, a następnie podkreślać ołówkiem poprawione wyrazy. W ten sposób, zwracając uwagę na bezbł~ny zapis wyrazów, stworzymy możliwości przećwiczenia ich pisowni indywidualnie lub pod kierunkiem nauczyciela. Błl!dy można także usuwać poprzez zamalowanie ich pędzelkiem
maczanym w koreksie. Po zamalowaniu powstaje luka, którą uczniowie sami uzupełniają po uprzednim ustaleniu poprawnej formy zapisu. W klasie III obok wymienionych sposobów poprawiania należałoby podejmować próbl! umownego sygnalizowania
bł~nych zapisów, np. kółkiem czy kreską napisanymi ołówkiem nad wyrazem.    '
Sporadyczne błędy mogą być poprawiane indywidualnie przez uczniów pod kierunkiem nauczyciela. Natomiast w przypadku powtarzających się błędów w większości prac trzeba organizować ćwiczenia utrwalające indywidualne i z całą klasą, w zależności od stopnia opanowania określonego problemu ortograficznego.
W dyktandach sprawdzających gromadzonych -przez nauczyciela jako materiał obserwacyjny wykorzystuje się taki sposób poprawy, który pozwala na szybką rejestrację i analizę bł~ów.
ObserwacjI! poziomu poprawności ortograficznej ułatwiają sporządzane arkusze ewidencyjne popełnionych błędów, np:
Wyróżnia się kontrolę bieżącą i okresową. Kontrola bieżąca, obejmując realizowany aateriał programowy lub treści określonego problemu ortograficznego, umożliwia ':'Itreślanie stopnia rozumienia sprawdzanego materiału. Kontrola okresowa uwzględnia lRW)'czaj kilka problemów. Ma na celu zbadanie wyników nauczania i porównanie ?OStępów poszczególnych uczniów. Dogodną formą takiej kontroli są sprawdziany F".semne, jednakowe dla całej klasy (lub w formie równoważnych wariantów). Podstawowym warunkiem obiektywności sprawdzianu jest taka jego konstrukcja, która ~da jednoznaczną ocenę zawartych w nim zadań.
Duże trudności przysparza ocena prac pisemnych uczniów. W praktyce szkolnej nie '.s1kcjonują ujednolicone normy i nauczyciele oceniają według własnych kryteriów. ':ależy też zauważyć, że zastosowanie ściśle ustalonych, jednolitych i niezmiennych norm :-any byłoby także niemożliwe. Toteż ocenianie poziomu poprawności ortograficznej ..cz.niów, zwłaszcza uczniów klas I - III, powi nno być nacechowane szczególną rozwagą.
Ocena określa poziom umiej~tności ortograficznych ucznia, jak i jego postępy
. opanowywaniu tej umiejętnoścI. Spełnia również funkcję motywacyjną, stanowi
~ieczachęcają.cy do podejmowania wysiłku, wywołuje radośćzjego wykonania. Toteż
:Jetowe wydaje SIę, aby obok oceny - stopniem zastosować także inne formy, np.: ;:od:twałę, polecenie wykonania dodatkowego zadania, umieszczenie pracy na wystawie, agrodzenie umownymi plakietkami, punktami itp.
Natomiast oceniając poziom opanowania poprawnosci ortograficznej całej klasy &ciy posłużyć się określonymi, jednakowymi dla wszystkich uczniów kryteriami

Analiza literatury pedagogicznej pozwala stwierdzić, że problem Idasyfikacji ćwiczeń
~ograficznych nie został należycie uporządkowany. Różnorodność i zamienne używanie =zewnictwa - typy, rodzaje, formy dla tych samych ćwiczeń - wynika z przyjęcia różnych C;leriów ich wyodrębnienia. Terminy te używane są również zamiennie przez ~..iczyciela. Poniżej zamieszczamy propozycję własnej klasyfikacji ćwiczeń :~graficznych na użytelulauczyciela-praktyka.
    W kształceniu poprawnego pisania wykorzystuje się różne grupy ćwiczeń

Dobór środków dydaktycznych

Istotnym składnikiem efektywnie organizowanego procesu kształcenia są środki
dydaktyczne, które według Cz. Kupisiewicza stanowią: pł"fedmioty oryginalne oraz ich
ZAStltPniki obrazowe, modelowe, symboliczne lub słowne' . Dostarczają one uczniom określonych bodźców sensorycznych działających na wzrok, słuch, dotyk, co ułatwia bezpośrednie i pośrednie poznawanie rzeczywistości.
Na środki dydaktyczne składają sil( zarówno pomoce naukowe, a wil(C przedmioty, bóre wykorzystuje nauczyciel, jak i pnedmloty Indywidualnego wyposażenia ucznia.

Zasady i metody nauczania

Zasady nauczania
Cele nauczania ortografii i właściwości psychofizyczne uczni6w klas I - III narzucają konieczność stosowania w nauczaniu ortografii następujących norm - zasad postępowania dydaktycznego.

Interpretacja programu nauczania

Pedagogiczne uwarunkowania nauki ortografii.
O efektach procesu uczenia się, w tym także kształtowania umiejętności poprawnego pisania, w znacznym stopniu decyduje jego prawidłowa organizacja. Proces ten należało­by rozumieć jako działalność systematyczną , nastawioną na osiągnięcia określonego celu przy pełnej aktywności nauczyciela i uczniów.
Tak pojmowana nauka ortografii wymaga skupienia uwagi nad ważniejszymi